Bir Muhalif Lider Olarak Muhsin Yazıcıoğlu
Özet Görüntüleme: 28
/ 
PDF İndirme: 24
/ PDF İndirme: 0
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18448745Özet
Bu makalenin konusunu, bir itiraz, bir karşı çıkma ve özgürlüğün tezahürü olarak değerlendirilen aktif muhalefet tanımı üzerinden Muhsin Yazıcıoğlu’nun muhalif yönünü analiz etmektir. Kavram olarak muhalefetin bir siyasi figürde nasıl somutlaştığı Yazıcıoğlu’nun muhalif yönü, Türk siyasal hayatında bırakmış olduğu izleri, Türk siyasal hayatındaki sosyal ve siyasal gelişmelerin, olayların, soru ve sorunların incelenmesi üzerinden anlaşılmaya çalışılmıştır. Çalışma, kaynak tarama yöntemiyle ve konuyla ilgili yazılı ve görsel birincil ve ikincil kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmıştır. Ulaşılan kaynaklardan edinilen bilgiler, Türk siyasi hayatında muhalefet konusunda önemli problemler yaşandığını, muhalif hareketlerin sık sık kesintiye uğratıldığını, demokratik teamüllere aykırı meslek grubu ve kurumların aktif siyasete müdahale ettiğini, dolayısıyla, siyasetin muhalefet boyutunun demokratik teamüllere göre işlemediğini ortaya çıkarmıştır. Siyaset dışı aktörlerin siyaset dışında kalması için mücadele eden Yazıcıoğlu, etkin ve bağımsız muhalif parti ve liderlerin Türk siyasi hayatına büyük katkı yapacağını ve yaşanan sorunların yine siyaset içinde çözülebileceğini göstermiştir. Yazıcıoğlu örneği, aynı zamanda muhalefetin pragmatik çıkardan ziyade ilkeler ve değerler üzerinden yürütülebileceğini ortaya koymaktadır.
Anahtar kelimeler: Muhalefet, liderlik, siyasi partiler, siyaset dışı unsurlar, askeri müdaheleler.
Referanslar
Akar, F., & Savut, E. (2020). Si̇yasal li̇derli̇k ve bi̇r si̇yasal li̇der olarak Muhsi̇n Yazıcıoğlu. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 11(28), 829-854. https://doi.org/10.21076/vizyoner.694171
Aksoy, S. (2019). Tarihî süreç içinde özgürlük anlayışı: itiraz etmek erdemdir. (2. Baskı). Atlas Kitap.
Aktaş, A. (2020). Demokrasi̇ kültüründe muhalefeti̇n önemi̇: Türki̇ye’de Muhalefet ve si̇yasal etki̇nli̇k sorunu [Yüksek Lisans Tezi]. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
Aliyev, P. (2021). Fransa’da Beşi̇nci̇ Cumhuri̇yet dönemi̇nde si̇yasi̇ muhalefeti̇n rekabet edebi̇lme kapasi̇tesi̇ [Doktora Tezi]. Hasan Kalyoncu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Arıkan, B. (1999, Nisan). Seçimler ve BBP: Marjinalleşmeye beş kala. Birikim.
Avcı, M., & Koç, Y. (2022). Pusudan önce. Monore Yayınları.
Ayan, S. (2007). Siyasi yapılanma sürecinde 1961 ve 1982 Anayasası. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(2).
Bayraktar, Ö. (2015). Lider, teşkilat, doktrin’in iflası: Ülkücü harekette 1980 sonrası dönüşüm, bölünme ve iç çatışma. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 17(28).
Beriş, H. E. (2022). Demokrasiye kara bir leke: 12 Eylül 1980 darbesi. TBMM Yayınları.
Bir Çiçekle Baharı Getiren Lider: 1995 Genel Seçimi. (2017). Yeni Şafak. https://www.yenisafak.com/secim/bir-cicekle-bahari-getiren-lider-1995-genel-secimi-2629303
Bulut, F. (2011). 68 kuşağı gençli̇k olaylarının uluslararası boyutu ve Türki̇ye’de 68 kuşağına göre Atatürk ve Atatürkçülük anlayışı. ÇTTAD, XI(23).
Büyük Birlik Partisi. (2025). Büyük Birlik Partisi Uşak İl Başkanlığı. https://bbpusak.org.tr/
Cambridge Dictionary. (2025).Opposition. https://dictionary.cam bridge.o rg/tr/sozluk/ ingiliz ce -turkce/opposition
Çal, A. (2017). 1975-1980 arasında Türkiye’deki siyasi olaylar ve siyasi görüşlerin dildeki yansımaları. Journal of Turkish Studies, 12(22), 233–254. https://doi.org/10.7827/ TurkishStudies.12257
Çıvgın, İ. (2025, Nisan). “Türkiye’nin siyasal hayatı—II” Dersinin onuncu haftası: Gazi Mahallesi olayları, 1995 genel seçimleri, kısa ömürlü koalisyonlar, 28 şubat müdahalesi (1995-1997) [Ders notları].
Demir, A. (2016). “Namlusunu milletine çeviren tanka selam durmadı”. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/yasam/namlusunu-milletine-ceviren-tanka-selam-durmadi/611934
Donat, Y. (1997, Mart 31). İkinci muhalefet. Milliyet. https://www.milliyet.com. tr/yazarlar/ikinci-muhalefet-5392880
Duman, F. N. (2025). 28 Şubat Döneminde yaşananlar Anadolu Ajansı arşivlerinde. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/28-subat/28-subat-doneminde-yasananlar-anadolu-ajansi-arsivlerinde/3495824
Erken, V. (2010). Bi̇r kar tanesi̇ olsam. Kendi Yayını.
Etimoloji-Türkçe Etimoloji Sözlüğü. (2025). Muhalefet. https://www. etimolojitur kce.com/ kelime/muhalefet
Fendoğlu, H. T. (1999). Özgürlükçü Anayasa üzerine. İçinde S. Erdoğan & F. Erem (Ed.), Av. Dr. Faruk Erem armağanı. Türkiye Barolar Birliği Yayınları.
Gocuk, Y. (2023). 12 Eylül askerî müdahale sonrası milliyetçi hareketin yeniden yapılanma süreci. İçinde A. R. Savaş & A. H. Zabun (Ed.), 1980’den günümüze Türk Siyasal hayatı: siyaset, ekonomi, dış politika. Özgür Yayınları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub287
Haberb24. (t.y.). Fetullah Gülen, Refah-Yol hükümeti ve Başbakan Erbakan için “emaneti iade edin, çekilin”. https://www.haberb24.com
Karacaoğlu, B. B. (2023). Muhsin Yazıcıoğlu’nun yakın dönem demokrasi geleneğindeki yeri ve önemi [Yüksek Lisans Tezi, Karamanoğlu Mehmet Bey Üniversitesi Sosyal Bilimler Üniversitesi]. https://tezara.org/theses/802185
Koca, M. (2018). 68 öğrenci olayları ve üniversitelerde politik şiddet. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1).
Koca, M. (2021). Türk Sağının 68 olayları üzerinden komünizme bakışı. Eğitim ve Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi.
Kocabay, N. (2020, Ekim). İnsanı deği̇şti̇rmek. Yeni Ufuk Dergisi. https://www.yeniufukdergisi.com/2020/10/22/insani-degistirmek/
Kotan, C. (2022). Türkiye’de siyasi muhalefet ve demokrasi: tarihsel bir okuma. International Journal of Political Studies. https://doi.org/10.25272/icps.1049571
Köker, L. (2006). Seçim sistemleri ve siyasî çoğulculuk demokratik meşruluk açısından bir değerlendirme. Anayasa Yargısı, 23.
Mazlumder. (2010). Türkiye’de dini ayrımcılık raporu (2008) (1. baskı). Mazlumder.
Mete, Ö. L. (2022). Allah’sız müslümanlık (3. bs). Timaş.
Odatv. (2015, July 3). Türkiye’nin koalisyonlar tarihi-7. Odatv.
https://www.odatv.com/ guncel/turkiyenin-koalisyonlar-tarihi-7-78138
Gün. (2019, Şubat 21). Muhsin Yazıcıoğlu MHP’den neden ayrıldı? | 1992 | 32. Gün arşivi [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=pOAOMxL0kSk
Özkır, Y., & Miş, N. (2018). 28 Şubat Cuntasının arkasında ABD, NATO ve İsrail vardı. Kriter Dergi. https://kriterdergi.com/soylesi/28-subat-cuntasinin-arkasinda-abd-nato-ve-israil-vardi
Öznur, H. (2025, Mart 24). Muhsin Yazıcıoğlu hesap adamı değil, dava adamıydı. Ülkücü Dünya. https://www.ulkucudunya.com
Öznur, H. (2022, February 28). BAAS tipi otoriter dikta rejimi kurmak istediler. Enpolitik.
Öznur, H. (2025, March 24). Muhsin Yazıcıoğlu hesap adamı değil, dava adamıydı. Ülkücü Dünya. https://www.ulkucudunya.com
Saçaralp, Ç. (2018, Mayıs 9). Türk siyasi tarihindeki siyasi ittifaklar. gzt. https://www.gzt.com/jurnalist/turk-siyasi-tarihindeki-siyasi-ittifaklar-3356232
Selvi, A. (2009). Benim adım Muhsin, bir tek millî iradeyi tanırım. Yeni Şafak.
https://www.yenisafak.com/yazidizileri/benim-adim-muhsin-bir-tek-mill-iradeyi-tanirim-180278
Serdar Tuncer (Direktör). (2019, Ekim 19). Muhsin Yazıcıoğlu’nun dilinden çocukluğu ve ilk gençliği [Video recording]. https://www.youtube.com/watch?v=IM28LZKKJ5o
Sönmez, S. (2019). Ülkü Ocaklarının İşlevi̇ni̇n yerel düzeyde farklılaşması: Alanya örneği̇ ve Eti̇mesgut örneği̇. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Şeker, G. (2023). Muhsi̇n Yazıcıoğlu’nun si̇yasi̇ hayatı ve mi̇lli̇yetçi̇li̇k anlayışı. Türkiye Mesleki ve Sosyal Bilimler Dergisi, 11. https://doi.org/10.46236/jovosst.1266483
Şeker, T. (2023). Türk Siyasi tarihinin bir dönüm noktası: Demokrat Parti’nin Kuruluş Süreci. https://doi.org/10.5281/ZENODO.8078850
TAMGATÜRK. (2020, Mart 25). Benim gözümden Muhsin Yazıcıoğlu.
TRT Avaz (Direktör). (2017, Nisan 4). Örtülen Tarih Muhsin Yazıcıoğlu Belgeseli—TRT Avaz [Video recording]. https://www.youtube.com/watch?v=LhZTGQYh1e4
Türk Dil Kurumu Sözlükleri. (1998). Muhalefet.
Türkçe Sözlük. (2011). Muhalefet (11. Baskı). Yazar Yayınları.
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu. (2022). 28 Şubat darbesinin neden olduğu insan hakları ihlalleri ve devam eden mağduriyetler konulu basın açıklaması. https://www.tihek.gov.tr
Umur, Ö. (2017). Türk siyasi tarihinde Büyük Birlik Partisi. Muhsiyad. http://www.dr.com.tr/kitap/turk-siyasi-tarihinde-buyuk-birlik-partisi/arastirma-tarih /politika-arastirma/turkiye-politika-/urunn o= 0001697342001?ysclid =mbgfqa 33a t852 312825
Yalanız, Y. (2023). 1980 sonrası Milli Görüş hareketi’nin siyasi yapılanması. İçinde A. R. Savaş & A. H. Zabun (Ed.), 1980’den günümüze Türk siyasal hayatı: siyaset, ekonomi, dış politika. Özgür Yayınları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub287
Yıldırım, Ö. A. (2018). Otoriteye muhalefet: Şehristânî’nin İbn Sînâ’ya Muhalefeti ve Gazzâlîci muhalefet tavrını dönüştürmesi. Milel ve Nihal, 15(2), 170-189. https://doi.org/10.17131/milel.505040
Yıldırım, T. (2020). “Devletçi Milliyetçilikten Milletçi Milliyetçiliğe”: Muhsin Yazıcıoğlu (2). Independent Türkçe. https://www.indyturk.com/node/154256/t%C3%BCrkiyeden-ses-
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Nihat Kılıç
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
