Modern Devlette Siyaset ve Bürokrasi İlişkisi: Osmanlı’dan Günümüze Türkiye
Özet Görüntüleme: 13
/ 
PDF İndirme: 7
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18449979Özet
Çalışmada modern devletin en temel iki aktörü olan siyaset ve bürokrasi arasındaki ilişkisi ortaya konulmuştur. Modern devletin ortaya çıkışı, Rönesans, Reform ve modern bilimin yükselişe geçtiği zamana kadar geriye götürülebilir. Anılan süreçle devletin egemenliği ve otoritesi laik ve rasyonel bir temele oturtulmuştur. Modern devlette bürokrasi önemli bir yapı olarak öne çıkmaktadır. Bürokrasi aracılığı ile geleneksel yapılardan farklı olarak hukukun üstünlüğünü ve rasyonel ilkeleri esas alan kurumsal yapılar inşa edilmiştir.
Siyaset meşruiyetini halktan alan karar alma fonksiyonuna sahipken; bürokrasi atama ile gelen ve görevlerinin yasalarla belirlendiği bir aktördür. Bu bağlamda siyasiler karar alır ve bürokratlar siyasilerin aldığı kararları mevzuatlara uygun biçimde uygulamakla görevlidir. Modern devlette rasyonel bürokrasi siyaset ve bürokrasinin görev alanlarının birbirinden ayrı olduğu ve aralarındaki ilişkinin mesafeli ve tarafsız olması gerektiğini esas alır. Ancak pratikte siyaset ve bürokrasi arasında çeşitli güç mücadeleleri yaşanmaktadır. Çalışmada öncelikle modern devlet olgusu ele alındıktan sonra modern devletin en temel iki aktörü olan siyaset ve bürokrasi ilişkisi ortaya konulmuştur. Son bölümde ise siyaset ve bürokrasi ilişkisi Türk siyasal hayatı bağlamında ele alınmış ve değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Modern devlet, siyaset, bürokrasi, Türkiye.
Referanslar
Albrow, M. (1970). Bureaucracy. London: The Macmillan Press.
Arendt, H. (1998). The Human Condition (2nd ed.). Chicago: University of Chicago Press. (Original work published 1958).
Belet, M.S. (2008). Türk Kamu Yönetiminde Siyaset ve Bürokrasi İlişkisi: Üst Kurullar Bürokrasisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Berry, P. A. (2005). The Organization and Influence of the Chancellory During the Schmidt and Kohl Chancellorships, Governance, 2(3), 339-355.
Boratav, K. (2005). 1980’li Yıllarda Türkiye’de Sosyal Sınıflar ve Bölüşüm (2.Baskı). Ankara: İmge Kitabevi.
Carnis, L. (2005). An Economic Theory of Bureeaucracy: Mainstream Approach Versus Austrian Developments. Paper presented at The 2nd Mises Seminar, Istituto Bruno Leoni, Sestri Levante, Italy, 7-8 October 2005, https://www.mises.org.
Dinçer, Ö. ve Yılmaz, C. (2003). Değişimin Yönetimi İçin Yönetimde Değişim. Ankara: T.C. Başbakanlık.
Durgun, Ş. (2002). Türk Kamu Yönetiminde Bürokratik Siyaset. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 4 (2) , 83-102.
Easton, D. (1965). A Framework for Political Analysis. New York: Praeger.
Eryılmaz, B. (2010). Bürokrasi ve Siyaset: Bürokratik Yönetimden Etkin Devlete (4. Baskı), İstanbul: Alfa.
Eryılmaz, B. (2018), Kamu Yönetimi (11. Baskı). Kocaeli: Umuttepe Yayınları.
Eser, H. B., Baltacı, C. ve Arslan, M. (2012). Türk Siyasal Sisteminde 1960 Müdahalesi ve Vesayetin Kurumsallaşması Üzerine Bir Analiz Denemesi. SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25, 69-97.
Geylani, D. (2022). Siyasetin Bürokrasiyi Kontrol Mekanizması Olarak Alternatif Bürokrasi: Cumhurbaşkanlığı Politika Kurulları. Yayımlanmamış Doktora Tezi. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
Gill, G. (2003). The Nature and Development of the Modern State. London: Palgrave Macmillan.
Güler, T. (2015). AK Parti İktidarları Döneminde Türkiye’de Siyaset-Bürokrasi İlişkisi (2002-2012). Yayınlanmamış Doktora Tezi. Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Heper, M. (1974). Bürokratik Yönetim Geleneği: Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye Cumhuriyetinde Gelişimi ve Niteliği. ODTÜ İdari Bilimler Fakültesi Yayını, Ankara: Ongun Kardeşler Matbaası.
Heper, M.(1983). Bürokrasi. Cumhuriyet Dönemi Türkiye Ansiklopedisi, 2, İstanbul: İletişim Yayınları.
Heper, M. (1973). Modernleşme ve Bürokrasi: Karşılaştırmalı Kamu Yönetimine Giriş. Ankara: Sosyal Bilimler Derneği Yayınları.
Heper, M. (2015). Türkiye’de Devlet Geleneği (5. Baskı). Ankara: Doğu Batı Yayınları
Kalağan, G. (2009). Türkiye’de 1980 Sonrası Bürokratik Dönüşüm: Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü (SYDGM) Örneği. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Kanun-i Esasi (1876). https://www.anayasa.gov.tr/ (E.T. 26.04.2022).
Karatepe, Ş. ve Altunok, H. (2019). Cumhurbaşkanlığı Politika Kurulları: Kamu Politikasının Yeni Aktör ve Süreçleri. Ankara: A. Kitap.
Kriegel, B. (2002). The Rule of the State and Natural Law. Natural Law and Civil Sovereignty: Moral Right and State Authority in Early Modern Political Thought. (Ian Haunter ve David Saunders Eds.), ss.13-26. New York: Palgrave.
Lasswell, H. D. (1936). Politics: Who Gets What, When, How. New York: McGraw-Hill.
Mosca, G. (1939). The Ruling Class. London: McGraw-Hill Book Company.
Mouffe, C. (2005). On the Political. London: Routledge.
Mouzelis, N. P. (1967). Organization and Bureaucracy: An Analysis of Modern Theories, London: Routledge.
Oppenheimer, F. (1922). The State: Its History and Development Viewed Sociologically. New York: Vanguard Press.
Özbudun, E. (1995). Türkiye’de Devlet Seçkinleri ve Demokratik Siyasal Kültür. Türkiye’de Demokratik Siyasal Kültür. Ergun Özbudun, Ersin Kalaycıoğlu, Levent Köker (Editörler). s. 16-30. Ankara: Türk Demokrasi Vakfı Yayınları.
Öztürk, N.K. (2017). Bürokrasi-Siyaset İlişkileri ve Türkiye. Ankara: Siyasal Kitabevi.
Peters, B. G. (2010). The Politics of Bureaucracy (6th Edition). Rotledge, London and Newyork.
Poggie, G. (1978). The Development of the Modern State: A Sociological Introduction. California: Standford University Press.
Sager, F. ve Rosser, C. (2009). Weber, Wilson and Hegel: Theories of Modern Bureaucracy. Public Administration Review, 69(6), 1136-1147.
Şahin, A. (2007). Türk-Kamu Yönetiminde Siyaset-Bürokrasi İlişkisi. Kamu Yönetiminin Yapısal ve İşlevsel Sorunları. M. A. Çukurçayır ve G. Gökçe (Editörler), s. 403-446. Konya: Çizgi Kitabevi.
Şaylan, G.(1983). Cumhuriyet Bürokrasisi. Cumhuriyet Dönemi Türkiye Ansiklopedisi, 2. İstanbul: İletişim Yayınları.
Şengül, R. (2009). Fransa’da Siyaset ile Yönetim Arasındaki Kavşakta Bir Kurum: Bakanlık Kabinesi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23, 195-200.
Tataroğlu, M. (2020). Cumhuriyetten Günümüze Türk Bürokrasisi, Dünden Bugüne Türkiye’nin Toplumsal Yapısı. Mehmet Zencirkıran (Editör). (2. Baskı) .ss. 281-308 Bursa: Bora Yayıncılık.
Weber, M. (1947). The Theory of Social and Economic Organizations. (Çev. A. M. Henderson and T. Parsons). Newyork: The Free Press.
Wilson, W. (1887). The Study of Administration. Political Science Quarterly, 2(2), 197–222.
Wolin, S. (2004). Politics and Vision: Continuity and Innovation in Western Political Thought (Expanded ed.). Princeton: Princeton University Press.
Yalçındağ, S. (1970). Kamu Yönetim Sistemimizin Tarihsel Evrimi Üzerine Notlar. Amme İdaresi Dergisi, 5, 20-57.
Zürcher, E. J. (2019). Modernleşen Türkiye’nin Tarihi (4. Baskı), İstanbul: İletişim Yayınları.
Sıra Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, http://www.tbmm.gov.tr (E.T. 23.04.2021).
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Didem Geylani
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
