Olay Yeri İncelemelerinde Drone Destekli Üç Boyutlu Belgeleme: Kriminalistik, Hukuki ve Operasyonel Boyutlar
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21710756Özet
Bu çalışma, olay yeri incelemelerinde insansız hava aracı (İHA/drone) destekli üç boyutlu belgeleme teknolojisinin kriminalistik, hukuki ve operasyonel boyutlarını incelemektedir. Geleneksel fotoğraf, video ve kroki temelli yöntemler, olay yerinin mekânsal bütünlüğünü yansıtmakta sınırlı kalabilmektedir. Yüksek çözünürlüklü kameralar, GPS ve fotogrametriyle donatılan İHA’lar, uygun teknik koşullar sağlandığında olay yerinin yüksek mekânsal doğrulukla dijital modellerinin oluşturulmasına olanak tanımakta; delillerin özgün konumları bozulmadan belgelenmesini mümkün kılmakta ve yeniden canlandırma çalışmalarını destekleyebilmektedir. Çalışma, kavramsal bir derleme niteliğinde olup ilgili adli bilim ve hukuk yazınının değerlendirilmesine ve Türkiye’deki hukuki çerçevenin uluslararası ilkeler ışığında çözümlenmesine dayanmaktadır. İncelenen literatür, İHA destekli belgelemenin belirli olay yeri türlerinde hız, erişim ve mekânsal kayıt bakımından avantaj sağlayabildiğine işaret etmektedir. Bununla birlikte teknoloji mikro düzeydeki izlerin tespitinde sınırlı kalmakta; operatör uzmanlığı, veri güvenliği ve açık bir usul çerçevesinin bulunmaması uygulamada tartışma doğurabilmektedir. Sonuç olarak İHA destekli üç boyutlu belgeleme, klasik kriminalistik yöntemleri tamamlayan bir araç olarak değerlendirilmeli; kullanımı açık usul standartları ve eğitim protokolleriyle desteklenmelidir.
Anahtar kelimeler: olay yeri incelemesi, kriminalistik, insansız hava araçları, fotogrametri, dijital delil
Referanslar
Ali, M., Ismail, A., Elgohary, H., Darwish, S. ve Mesbah, S. (2022). A procedure for tracing chain of custody in digital image forensics: A paradigm based on grey hash and blockchain. Symmetry, 14(2), 334. doi:10.3390/sym14020334
Almazrouei, M. A., Kukucka, J., Morgan, R. M. ve Levy, I. (2024). Unpacking workplace stress and forensic expert decision-making: From theory to practice. Forensic Science International: Synergy, 8, 100473. doi:10.1016/j.fsisyn.2024.100473
Anayasa Mahkemesi. (2026). E. 2023/128, K. 2026/36, 12 Şubat 2026 tarihli karar. Resmî Gazete (25 Mayıs 2026, Sayı: 33264).
Becker, S., Fritzsch, T. H. ve Labudde, D. (2025). The role of a digital twin in supporting criminal investigations: A case report about a possible abuse. Forensic Science, Medicine and Pathology, 21(1), 245–254. doi:10.1007/s12024-024-00859-0
Berezowski, V., Mallett, X. ve Moffat, I. (2020). Geomatic techniques in forensic science: A review. Science & Justice, 60(2), 99–107. doi:10.1016/j.scijus.2019.10.003
Buck, U., Kneubuehl, B., Näther, S., Albertini, N., Schmidt, L. ve Thali, M. (2011). 3D bloodstain pattern analysis: Ballistic reconstruction of the trajectories of blood drops and determination of the centres of origin of the bloodstains. Forensic Science International, 206(1–3), 22–28. doi:10.1016/j.forsciint.2010.06.012
Cappelletti, C., Boniardi, M., Casaroli, A., De Gaetani, C. I., Passoni, D. ve Pinto, L. (2019). Forensic engineering surveys with UAV photogrammetry and laser scanning techniques. The International Archives of the Photogrammetry, Remote Sensing and Spatial Information Sciences, XLII-2/W11, 227–234. doi:10.5194/isprs-archives-XLII-2-W11-227-2019
Casey, E. (2011). Digital evidence and computer crime (3. bs.). Waltham, MA: Academic Press.
Colomina, I. ve Molina, P. (2014). Unmanned aerial systems for photogrammetry and remote sensing: A review. ISPRS Journal of Photogrammetry and Remote Sensing, 92, 79–97. doi:10.1016/j.isprsjprs.2014.02.013
Cunha, R. R., Arrabal, C. T., Dantas, M. M. ve Bassanelli, H. R. (2022). Laser scanner and drone photogrammetry: A statistical comparison between 3-dimensional models and its impacts on outdoor crime scene registration. Forensic Science International, 330, 111100. doi:10.1016/j.forsciint.2022.111100
Galvin, R. (2020). Crime scene documentation: Preserving the evidence and the growing role of 3D laser scanning. Boca Raton, FL: CRC Press.
Georgiou, A., Masters, P., Johnson, S. ve Feetham, L. (2022). UAV-assisted real-time evidence detection in outdoor crime scene investigations. Journal of Forensic Sciences, 67(3), 1221–1232. doi:10.1111/1556-4029.15005
Giancola, S., Piron, D., Poppa, P. ve Sala, R. (2017). A solution for crime scene reconstruction using time-of-flight cameras. arXiv preprint, arXiv:1708.02033. https://arxiv.org/abs/1708.02033
ISO/IEC. (2012). Information technology—Security techniques—Guidelines for identification, collection, acquisition and preservation of digital evidence (ISO/IEC 27037:2012). Geneva: International Organization for Standardization.
Kim, S. Y., Kwon, D. Y., Jang, A., Ju, Y. K., Lee, J. S. ve Hong, S. (2024). A review of UAV integration in forensic civil engineering: From sensor technologies to geotechnical, structural and water infrastructure applications. Measurement, 224, 113886. doi:10.1016/j.measurement.2023.113886
Koehler, J. J., Mnookin, J. L. ve Saks, M. J. (2023). The scientific reinvention of forensic science. Proceedings of the National Academy of Sciences, 120(41), e2301840120. doi:10.1073/pnas.2301840120
Kurtpınar, E. Ö. (2024). Privacy’s sky-high battle: The use of unmanned aircraft systems for law enforcement in the European Union. Journal of Intelligent & Robotic Systems, 110(3), 99. doi:10.1007/s10846-024-02061-9
Larsen, H. J. ve Bennett, M. (2021). Recovering of 3D footwear impressions from sandy substrates: Technical note on the contribution of SfM photogrammetry. Forensic Science International: Reports, 3, 100191. doi:10.1016/j.fsir.2021.100191
Lee, H. C., Palmbach, T. ve Miller, M. T. (2001). Henry Lee’s crime scene handbook. San Diego, CA: Academic Press.
Mohd Sabri, N. E., Chainchel Singh, M. K., Mahmood, M. S., Khoo, L. S., Mohd Yusof, M. Y. P., Heo, C. C. ve Nawawi, H. (2023). A scoping review on drone technology applications in forensic science. SN Applied Sciences, 5(9), 233. doi:10.1007/s42452-023-05445-2
Nair, V. V. (2020). Drones as futuristic crime prevention strategy: Situational review during COVID-19 lockdown. Journal of Social Sciences, 64(1–3), 22–29. doi:10.31901/24566756.2020/64.1-3.2262
National Institute of Justice. (2013). Crime scene investigation: A guide for law enforcement (2. bs.). Washington, DC: U.S. Department of Justice, Office of Justice Programs.
National Institute of Justice. (2021, Ekim). Evaluating aerial systems for crime scene reconstruction. Washington, DC: U.S. Department of Justice. https://nij.ojp.gov/library/publications/evaluating-aerial-systems-crime-scene-reconstruction
Scott, B. I. (Ed.). (2022). The law of unmanned aircraft systems (2. bs.). Alphen aan den Rijn: Kluwer Law International BV.
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü. (t.y.). İnsansız hava aracı sistemleri talimatı (SHT-İHA, Rev. 05). https://web.shgm.gov.tr/documents/sivilhavacilik/files/mevzuat/SHT-IHA_Rev-05.pdf
Turinay, F. Y. (2021). Ceza muhakemesi hukukunda teknik araçlarla izleme. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, (46), 413–454.
Villa, C. ve Jacobsen, C. (2020). The application of photogrammetry for forensic 3D recording of crime scenes, evidence and people. G. N. Rutty (Ed.) içinde, Essentials of autopsy practice: Reviews, updates and advances (ss. 1–18). Cham: Springer International Publishing. doi:10.1007/978-3-030-48923-2_1
Villa, C., Lynnerup, N. ve Jacobsen, C. (2023). A virtual, 3D multimodal approach to victim and crime scene reconstruction. Diagnostics, 13(17), 2764. doi:10.3390/diagnostics13172764
Voigt, P. ve von dem Bussche, A. (2017). The EU General Data Protection Regulation (GDPR): A practical guide. Cham: Springer International Publishing. doi:10.1007/978-3-319-57959-7
Voss, W. G. (2013). Privacy law implications of the use of drones for security and justice purposes. International Journal of Liability and Scientific Enquiry, 6(4), 171–192. doi:10.1504/IJLSE.2013.059467
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 niyazi umut akıncıoğlu
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
